To region winiarski tuż nad Morzem Śródziemnym ciągnący się od Montpellier aż po granicę hiszpańską. Region ten jest najpoważniejszym regionem produkcji win regionalnych zwanych vin de pays we Francji. Większość dostępnych w sklepach win z tym oznaczeniem pochodzi właśnie z tej części Francji. Wino regionalne to takie, które pochodzi z danego regionu, ale nie musi spełniać żadnych wymagań konkretnej apelacji. Tutejsi winiarze mogą robić wina z międzynarodowych szczepów, z których nie robi się wina w tutejszych apelacjach. Jednak wśród wielkiej produkcji można znaleźć szereg świetnych win dużo wyższej jakości niż vin de table (stołowe) w dobrych cenach. Dużo zależy tu od producenta.
Tutejsze szczepy to:
syrah, grenache, mouvèdre, carignan, cinsault to najważniejsze szczepy czerwone;
białe to: grenache blanc, picpoul blanc, bourboulenc, clairette, marsanne, roussanne, rolle (vermentino), maccabeu blanc, ugni blanc (trebbiano).
Wielu z tych szczepów charakteryzować nie trzeba (patrz zakładka Szczepy), ale kilka to tutejsze specjalności. Grenache blanc, bourboulenc, clairette, marsanne, roussanne uprawia się przede wszystkim w Dolinie Rodanu. Picpoul blanc natomiast to odmiana biała, starożytna, pochodząca prawdopodobnie z terenów Langwedocji, której nazwa oznacza dosłownie „użądlenie ust”, co sugeruje kwasowość. najlepszym wcieleniem tej odmiany są wina z apelacji Picpoul de Pinet.
Rolle znane bardziej jako vermentino we Włoszech czy na Sardynii, to odmiana płodna, cytrusowa, atrakcyjnie świeża, nieco liściasta i uniwersalna. Przez to trochę nijaka, ale pasująca do wielu zastosowań kulinarnych.
Maccabeu, znane w Hiszpanii jako macabeo lub viura, jedno z najważniejszych tam białych gron, w południowej Francji jest marginalnym szczepem. Znane jest jako wino o dwóch twarzach: świeżej, subtelnie orzeźwiającej, jeśli zbierze się je wcześnie i leżakuje w tankach, a z drugiej strony miodowej, orzechowej i dość ciężkiej, jeśli zbiera się owoce późno i leżakuje w beczkach. jest dość neutralne, o lekkich nutach grejpfruta.
Ugni blanc, zwane trebbiano, to szczep, którego robi się bodaj najwięcej we Francji i Włoszech, gdzie ta odmiana funkcjonuje. Mimo to nie jest to zbyt znany szczep, ponieważ we Francji robi się zeń głownie brandy, a we Włoszech mieszanki – bez konieczności zamieszczania informacji na ten temat na etykiecie. Daje wina uniwersalne, lekkie, kwasowe i przyjemne do picia.
Langwedocję i Roussillon traktuje się jako jeden region winiarski, a umownie dzieli się go na dwie części: Langwedocję mieszcząca się w departamentach Gard, Herault i Aude oraz Roussillon, które leży już w Katalonii w departamencie Pyrénées-Orientales, czyli tuż przy granicy z Hiszpanią.
Apelacje Langwedocji
Coteaux du Languedoc – to rozległy, zróżnicowany region, w którym powstaje naprawdę dużo dobrych win w dobrych cenach. Tutejsze wina robi się oczywiście z syrah, grenache, mourvedre, carignan, cinsault oraz grenache blanc, picpoul, clairette, roussanne, bourboulenc. Powstają tu zarówno wina czerwone, jaki i białe, i różowe. Jakość i różnorodność tych win wynika z dużego terenu i zależy od konkretnego umiejscowienia winnic i producenta. Tą apelacja oznaczone są wszystkie wina pochodzące z regionu, których nie nazwano żadną z wyodrębnionych tu apelacji, czyli, np.:
Faugères – to apelacja, w której powstają wina czerwone o ciekawych, dymnych, lukrecjowych i kawowych aromatach; warto wypić je około 5 lat po butelkowaniu; różowe oczywiście warto pić za młodu;
Saint-Chinian – leży w zachodniej części Coteaux du Languedoc, powstają tu wina czerwone i różowe, raczej do picia za młodu;
Claitette du Languedoc – robi się tu wina białe, wytrawne i półsłodkie.
Picpoul de Pinet – to mała apelacja win białych zrobionych ze szczepu picpoul o charakterystycznym, kwasowym, mineralnym, mocnym charakterze (Anglicy mówią o nim lip-stinger, czyli szczypiące w usta).
Saint Jean de Minervois
Minervois i Saint-Jean de Minervois – robi się tu wina z typowych wyżej wymienianych już szczepów, a dodatkowo pojawiają się tak mało znane szczepy jak terret blanc. Tutejsze wina są dość solidne, przyjemnie skoncentrowane, a wiele z nich to całkiem długowieczne egzemplarze. Saint-Jean de Minervois to apelacja dobrze znana z aromatycznych, słodkich, ale zwykle finezyjnych muscatów robionych ze szlachetnych gron muscat blanc à petit grains.
Corbières – tutejsze wina robi się z typowych szczepów; czerwone to naprawdę interesujące wina – miewają ciekawe ziołowe aromaty, z dodatkiem morwy, lukrecji, a starsze ze zwierzęcymi akcentami. Z tej apelacji wyodrębniono jeszcze AOC Fitou – wina pełniejsze, bardziej złożone i długowieczne.
Limoux – leży nieco na zachód, powstają tu dobre wina musujące robione metodą tradycyjną; Blanquette de Limoux robi się zasadniczo na bazie mauzac, a Crémant de Limoux z dużym udziałem chardonnay; wina czerwone wprowadzono do apelacji już w XXI wieku.
Cabardès – to najdalej na zachód wysunięty podregion Langwedocji, dlatego może robi się tu wina trochę podobne do tych z Sud-Ouest (czyli region zwany po prostu południowym zachodem) ze szczepów: merlot, cabernet franc, syrah, grenache, cabernet sauvignon – wyjątkowe francuskie połączenie.
Mireval, Frontignan, Lunel – to trzy apelacje sławne ze słodkiego muscata, niestety różnej jakości.
Apelacje Roussillon
Wina z tego regionu kojarzą się przede wszystkim z apelacjami win słodkich – tzw. vdn, czyli vin doux naturel, jednak powstaje tu wiele win wytrawnych, niewzmacnianych.
Côtes du Roussillon (i CdR Village) – tutejszy klimat jest gorętszy, a kultura już katalońska, więc wina także mają inny charakter niż w Langwedocji. Dość ciepłe, owocowe z wyraźną śliwkową nutą; szczepy używane tutaj to grenache, carignan, syrah, mourvedre, cinsault oraz grenache blanc, roussanne, marsanne, vermentino, maccabeu blanc.
Wina z apelacji Côtes du Roussillon Village są nieco bardziej skoncentrowane i pikantne.
Collioure to także apelacja win wytrawnych, mało znana w Polsce, robi się tu wina czerwone z dużym udziałem grenache, które mogą być naprawdę długowieczne, oraz wina różowe. Od 2003 r. można w tej apelacji robić ciekawe wina białe na bazie grenache blanc i grenache gris.
Dumą regionu są jednak wina słodkie. Powstają tu tzw. wina vin doux naturel, czyli wina wzmacniane (dodatkiem alkoholu wysokoprocentowego) w trakcie fermentacji – zwykle w połowie, żeby zachować cukier resztkowy. Wydajność dla tych win nie może przekroczyć 30 hl z hektara, a ich produkcja zakłada użycie następujących szczepów:
grenache noir, grenache blanc, maccabeu, muscat (aleksandryjski lub muscat á petits grains) oraz grenache gris i malvoisie du Roussillon (zwana też tourbat).
Grenache gris to trzecia odmiana grenache, po grenache noir czy blanc. Grenache gris to mutacja czerwonego grenache o szaro-rózowym kolorze owoców, jak w przypadku wszystkich odmian typu gris. To odmiana lubiąca suche i ciepłe środowisko, dająca wino o morelowym aromacie. Niezwykłą rzadkością są wina monoszczepowe z grenache gris.
Tourbat, czyli malvoisie du Roussillon to jedna z odmian malvasia, prawdopodobnie pochodzący z Grecji, uprawiany obecnie głównie na Sardynii. W Roussillon jest coraz większą rzadkością, ma duże i ciężkie owoce, które bardzo obciążają krzewy, więc odmianę tę ciężko się uprawia, szczególnie, że jest bardzo mało wydajna. Daje aromatyczne, mineralne wina, z nutami dymu.
Najważniejsze apelacje Roussillon dla win słodkich to:
Rivesaltes – tutejsze wina można sklasyfikować następująco:
grenat – młode czerwone wina słodkie, owocowe, leżakowane bez dostępu powietrza min. 1 rok (nie ma nawet w wyglądzie śladów utlenienia) – troche przypomina porto ruby;
ambré – robione z białych gron, starzone w beczkach dębowych (czyli z dostępem powietrza) min. 2 lata, wówczas nabierają bursztynowego koloru;
tuilé – robione z czerwonych gron, starzone w beczkach dębowych (czyli z dostępem powietrza) min. 2 lata; wówczas nabierają koloru ceglastego; nieco przypomina porto tawny;
hors d’Age – określenie dotyczące win dłużej leżakowanych (minimum 5 lat) bądź to rivesaltów z białych, bądź to z czerwonych gron; zazwyczaj są mocno utlenione; przypomina starsze tawny.
Banyuls – jedna z ważniejszych apelacji
Maury – to mała apelacja wydzielona z Rivesaltes ze względu na wysoką jakość tutejszych win. Znakomita większość to wina czerwone, nie utlenione. Mimo leżakowania sprawiają wrażenie żywych, owocowych. Winifikacja w tradycyjny sposób przebiega tak, że po fermentacji w beczkach przelewa się do gąsiorów szklanych. Wino dojrzewa w nich na powietrzu i poddane jest skrajnym temperaturom przez rok. Następnie przelewa się wino do dębowych beczek. W ten sposób powstają wina, które przy długiej obróbce wciąż zachowują swój owocowy charakter.
Banyuls – w tej apelacji leżącej na samej granicy z Hiszpanią u stóp Pirenejów, robi się naprawdę świetne wina wzmacniane. Tutaj także można wyróżnić banyuls ambré, tuilé, a ponadto:
Rimage lub Vintage – czyli leżakowane krótko w beczkach (6-12 miesięcy), żeby zachować charakter młodego wina, potem dłużej w butelkach, pochodzące z naprawdę dobrego rocznika – przypomina porto vintage;
Vintage Mise Tardive – czyli leżakowane dłużej w beczkach, potem krócej w butelkach i pochodzące z jednego przyzwoitego roku; nieco przypomina porto LBV.
Banyuls Grand Cru – taka apelacja tyczy win z tej samej części Roussillon, lecz wina muszą spełniać bardziej rygorystyczne warunki (większa koncentracja, 75% grenache, leżakowanie w dębie min. 2,5 roku).
Muscat de Rivesaltes – to apelacja stworzona wyłącznie dla słodkich win robionych ze szczepu muscat (zarówno aleksandryjski, jak i muscat á petits grains – czyli dużo szlachetniejszy); są to wina świeże, owocowe, raczej do szybszej konsumpcji. Tym różnią się od langwedockich, że tamtejsze jednak w większości powstają ze szlachetniejszej odmiany muscata, czyli muscat á petits grains.